Het gebouw
De bouw van de basiliek
Hoe de Sint-Stefanbasiliek werd gebouwd: het plan van József Hild uit 1851, de koepel die in 1868 instortte, Miklós Ybl, József Kauser en de wijding van 1905.
Reserveer een stoel in de basiliek ↗Kort antwoord
De bouw begon in 1851 naar het ontwerp van József Hild. De koepel stortte in 1868 in, waarna Miklós Ybl de kerk in renaissancestijl herbewerkte, en József Kauser en de pastoor ontwierpen het interieur na Ybl's dood in 1891. De basiliek werd gewijd in 1905 en de sluitsteen werd gelegd in 1906 in aanwezigheid van Franz Joseph I.
Een plan uit 1851
De geschiedenis van de basiliek zelf vermeldt dat de bouw in 1851 begon naar ontwerpen van József Hild, in de classicistische stijl van die periode. Wikipedia noemt het neoclassicistisch en zegt dat Hild de kerk ontwierp; Hild overleed in 1867. Het concertticket noemt het gebouw neoclassicistisch, en latere bronnen noemen de voltooide kerk neorenaissance, wat de hieronder beschreven wijziging van het plan weerspiegelt. De kerk was volgens Wikipedia oorspronkelijk gepland onder de naam Sint-Leopold en kreeg later haar huidige naam. Wikipedia voegt toe dat de bouw vierenvijftig jaar duurde, een periode die ook de herbouw na de instorting van de koepel omvat.
De koepel die instortte
De geschiedenis van de basiliek geeft 1868 als het jaar waarin de koepel instortte, een jaar na de dood van Hild. Het Wikipedia-artikel vermeldt 1858, maar de pagina van de basiliek is de betere bron voor haar eigen gebouw en de datum in deze gids volgt die. Wikipedia zegt dat de instorting sloop en volledige herbouw vanaf de grond vereiste. Het is een van de bekendste feiten over de kerk en het helpt verklaren waarom een gebouw dat in 1851 begon pas in 1905 werd voltooid. De twee data in de bronnen herinneren eraan de eigen geschiedenis van een kerk te controleren voordat men een getal herhaalt.
Ybl neemt over
Na de instorting nam Miklós Ybl het over, corrigeerde de ontwerpfouten en bewerkte de kerk in renaissancestijl, aldus de basiliek. Daarom wordt het gebouw vaak neorenaissance genoemd, hoewel het concertticket het neoclassicistisch noemt. Beide beschrijvingen wijzen op dezelfde kerk: Hilds klassieke plan, Ybls renaissance-revisie. Wikipedia zegt dat het plan een Grieks kruis is en geeft de afmetingen als 96 meter hoog, 55 meter breed en 87,4 meter lang.
Kauser en het interieur
Ybl overleed in 1891. Na zijn dood ontwierpen architect József Kauser en pastoor Lénárd Lollok het interieur, de inrichting en de decoratie volgens een samenhangend iconografisch programma, aldus de basiliek. De eigen pagina's van de basiliek schrijven het ontwerp van de mozaïeken van de hoofdkoepel toe aan Károly Lotz en de halfkoepel achter het altaar aan Gyula Benczúr. Wikipedia schrijft de preekstoel en het altaarstuk met baldakijn toe aan Kauser, het standbeeld van Sint-Stefanus aan Alajos Stróbl en de glasramen aan Miksa Róth. Mozaïeken, niet de oorspronkelijk geplande fresco's, bedekken de koepel en gewelven.
De koepel en het transept
Onder de koepel staan volgens de basiliek witte marmeren sculpturen van Alajos Stróbl van Sint-Gellért en zijn leermeester Sint-Imre, samen met beelden van heiligen van het Huis Árpád, waaronder Sint-László van János Fadrusz, dat de basiliek Fadrusz' laatste werk noemt. De grotere mozaïeken werden gemaakt door het Venetiaanse bedrijf Salviati en de kleinere door Miksa Róth uit Pest. In de hoofdkoepel ontwierp Károly Lotz mozaïeken die de hemel tonen met God de Vader in het midden, en boven de pijlers die de koepel dragen verschijnen de vier evangelisten.
Wijding en daarna
De basiliek vermeldt dat de kerk in 1897 werd vernoemd naar de heilige Stefanus en in 1905 werd ingewijd, en dat de sluitsteen in 1906 werd gelegd in aanwezigheid van Franz Joseph I. Een volledige renovatie liep van 1983 tot 2003. Wikipedia voegt toe dat paus Pius XI de kerk in 1931 de titel van basilica minor verleende en dat zij in mei 1938 het Internationaal Eucharistisch Congres huisvestte. Volgens Wikipedia liep zij in de Tweede Wereldoorlog ernstige schade op.
Voor wie dit niet bedoeld is
Een concert is geen architectuurwandeling: het ticket dekt alleen het concert, en de kerkzaal, de schatkamer en het terras zijn afzonderlijke bezoeken. Wie één helder verhaal wil, moet weten dat bronnen het over sommige data oneens zijn, waaronder het jaar van de koepelinstorting. Wie de muziekstukken wil, vindt die in de andere gidsen op deze site. En wie alleen de muziek wil, vindt in deze geschiedenis achtergrond die een bezoek verdiept, maar die niet nodig is om van de avond te genieten.
Veelgestelde vragen
Wanneer werd de basiliek gebouwd?
De bouw begon in 1851 en de kerk werd in 1905 ingewijd, aldus de basiliek. Een volledige renovatie liep van 1983 tot 2003.
Wie ontwierp haar?
József Hild ontwierp haar, en Miklós Ybl herwerkte het plan nadat de koepel in 1868 instortte. József Kauser en Lénárd Lollok ontwierpen het interieur.
Is zij neoklassiek of neorenaissance?
Beide worden gebruikt. Hilds plan was klassiek en Ybl herzag het in renaissancestijl. Het concertticket noemt haar neoklassiek.
Hoe hoog is zij?
Wikipedia vermeldt 96 meter, gelijk aan het Hongaarse Parlementsgebouw, als een van de twee hoogste gebouwen van Boedapest.
Bronnen